توفان زحلی که خود را می بلعد

دانشمندان مأموریت کاسینی ناسا به تازگی در مقاله ای چگونگی پیچش توفانی بزرگ را دور زحل توضیح دادند که با انتهای خود روبه رو شد و از بین رفت. این نخستین باری است که دانشمندان توفانی را در منظومه ی شمسی رصد می کنند که خود را نابود می کند.

اندرو اینگرسول از مؤسسه ی فناوری کالیفرنیا در پاسادنا در این باره چنین می گوید:«این توفان زحلی مانند توفان های روی زمین است اما پیچشی در آن رخ داده است که مختص توفان های روی زحل است. حتی بزرگ ترین توفان های روی مشتری هم نمی توانند خود را این چنین ببلعند. این پدیده نشان می دهد که در طبیعت پدیده های گوناگون به شکل های بسیار گسترده ای می توانند خود را نشان دهند».

توفان های روی زمین از انرژی آب های گرم تغذیه می کنند و دمای آب ها را پایین می آورند. توفان مذکور در نیم کره ی شمالی سیاره ی گازی زحل پدیدار شد و انرژی اش را از هوای گرم تأمین می کند. این توفان در ۵ دسامبر ۲۰۱۰ در عرض جغرافیایی ۳۳ درجه ی شمالی سیاره آشکارسازی شد و دوربین های تصویربرداری امواج رادیویی و پلاسمای کاوشگر کاسینی آن را دنبال کردند. زمان کوتاهی پس از پدیدار شدن سر درخشان و پرتلاطم توفان و حرکت کردنش به سمت غرب، گردبادی در جهت عقربه های ساعت در آن پدید آمد که بسیار آهسته تر حرکت می کرد. طی ماه ها این توفان در همان عرض جغرافیایی پیرامون سیاره حرکت کرد و ۳۰۵۰۰۰ کیلومتر امتداد یافت.

توفان های زمینی هیچ گاه با دنباله ی خود برخورد نمی کنند؛ زیرا با برخورد به ساختارهای زمینی مانند کوه ها ضعیف می شوند. اما روی زحل هیچ خشکی و در نتیجه هیچ ساختار توپوگرافیکی وجود ندارد که توفان ها را متوقف کند. بخش جلویی و اصلی این توفان درخشان و پرتلاطم توانست دورتادور سیاره را بپیماید. تنها پس از رسیدن هسته ی توفان به دم گردبادی آن در سال ۲۰۱۱ بود که این توفان همرفتی بزرگ نیرویش کاهش یافت. این که چرا این رویارویی توفان را از بین برد، هم چنان نامشخص است.

تا ۲۸ آگوست و پس از ۲۶۷ روز توفان به کلی ناپدید شد. در حالی که آشکارسازهای فروسرخ کاسینی بقایایی از برخی فعالیت های کوچک را در لایه های بالایی جو زحل نشان دادند، با این حال تروپوسفر، که لایه ی پایین تر و تولیدکننده ی هوا در جوّ است، در آن عرض جغرافیایی آرام است.

کونیو سایاناگی از دانشگاه هامپتون در ویرجینیا می گوید:« این توفان رعدوبرق روی زحل بسیار غول پیکر بود. شدت بالای این توفان به طور غیرعادی برای مدت زمانی طولانی برقرار ماند. بخش اصلی توفان به مدت ۲۰۱ روز بع فعالیت خود ادامه داد و جریان هوای روبه بالای آن با چنان شدتی فوران می کرد که می توانست در ۱۵۰ روز کل حجم سیاره ی زمین را ببلعد. این توفان همچنین بزرگ ترین گردبادی که تاکنون روی زحل مشاهده شده است را پدید آورد که تا ۱۲۰۰۰ کیلومتر وسعت داشت».

گردباد زحل تا اندازه ی گردباد مشهور و غول آسای Oval BA روی مشتری رشد کرد. اما Oval BA و توفان مشهورتر مشتری، لکه ی سرخ بزرگ، دارای رعد و برق نیستند. هسته ی توفان های مشتری برخلاف مرکز بسیار آرام توفان های زحل بسیار آرامند.